Ông Khỏe (phải) đang trao đổi kinh nghiệm nuôi động vật hoang dã với Chủ tịch Hội nông dân phường Khuê Mỹ.

Cùng ông Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch Hội Nông dân phường Khuê Mỹ, chúng tôi đến thăm  gia đình ông Khỏe. Tận mắt chứng kiến khu vườn giáp sông Vĩnh Điện của ông, ai cũng cảm phục nghị lực vượt khó, làm giàu của lão nông này.

Mở cánh cửa khu chuồng trại xây dựng khá cơ bản, ông Khỏe dẫn chúng tôi vào phía trong, nơi đang nuôi 30 con rắn hổ trâu và 12 con chồn hương. Chuồng nuôi rắn kín mít, chỉ trừ lỗ nhỏ bỏ thức ăn vào. Nơi nuôi chồn hương được chăng lưới B40. Nhìn thấy người lạ, mấy con chồn đuôi dài, lông màu tro có chấm đen, trọng lượng khoảng 2kg/con chạy vào chỗ khuất ẩn náu. Ông Khỏe giới thiệu khá tỉ mỉ về cách thức nuôi và lợi ích kinh tế của từng loài.

“Rắn mới nuôi chừng 2 năm, giống lấy từ TP.Hồ Chí Minh. Thực ra, trước đây tôi cũng mù tịt về loài vật nguy hiểm này. Nhờ bạn bè chỉ bảo, tôi mới mạnh dạn nuôi. Không ngờ chúng lại giúp tôi hái ra tiền. Thức ăn cho rắn là chuột, cóc, nhái; cứ 3 ngày cho ăn một lần. Rắn đến lứa xuất bán, khách hàng đến tận chuồng tự bắt với giá 700.000 đồng/kg. Tính ra, chuồng rắn đơn sơ, rộng chừng 4m2 này gần 2 năm nay đã  cho thu gần 40 triệu đồng. Đó là chưa kể hơn 20 con rắn bố mẹ”, ông Khỏe kể.

Về kỹ thuật nuôi chồn hương, ông cho biết: “Chẳng có gì khó. Cách đây gần 1 năm, tôi cầm 20 triệu đồng vào Bình Định mua 12 con giống. Hồi mua về, mỗi con chỉ nặng hơn nửa kilôgam, thế mà nay đã đạt 2,5 – 3kg/con. Sức đề kháng với bệnh tật của loài  vật này khá cao. Từ khi mua về đến nay chưa thấy bệnh tật gì. Thức ăn của chúng chủ yếu là chuối, đu đủ,… Vừa qua, có người đến hỏi mua, giá mỗi con 5-6 triệu đồng mà tôi chưa bán, đang tính để nhân giống”.

Rời khu vực nuôi rắn và chồn, ông Khỏe dẫn chúng tôi sang khu vực nuôi nhím. Tại dãy chuồng xây chia thành từng ngăn nhỏ, 16 con nhím lớn nhỏ, con nào con nấy xù bộ lông như các mũi tên, nép mình vào góc chuồng. “Tôi vừa xuất chuồng 14 con, với giá 250.000 đồng/kg, thu gần 50 triệu đồng. Nhím giống loại 3 tháng tuổi giá 5 triệu đồng/cặp. Loài vật này nuôi dễ hơn cả rắn và chồn hương, thức ăn cho chúng là củ quả. Nếu chăm sóc tốt, sau 1 năm kể từ khi lọt lòng, nhím đực có thể đạt 15kg/con”, ông Khỏe cho biết.

Không chỉ nuôi động vật hoang dã, gia đình Khỏe còn là hộ nuôi heo đàn có tiếng ở Khuê Mỹ. Gần đến kỳ xuất chuồng, đàn heo thịt hơn 30 con, con nào con nấy béo tròn. Chưa hết, khu vườn gần 3 sào đủ thứ cây trái và hoa màu. Trước khi chia tay, hỏi về tổng thu nhập, nở nụ cười tươi, ông Khỏe bật mí: “Tổng doanh thu từ trồng trọt, chăn nuôi của gia đình đạt gần 400 triệu đồng/năm, trừ chi phí, lãi ròng 150 triệu đồng.

Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp tiếp tục định hướng chuyển dần phương thức chăn nuôi của Việt Nam từ nông hộ sang trang trại.

Sức cạnh tranh thấp, phát triển chậm và không ổn định, dịch bệnh rình rập…, ngành chăn nuôi đang đứng trước những thách thức vô cùng nan giải.

Trong khi đó, làn sóng đầu tư, NK các sản phẩm chăn nuôi từ nước ngoài sắp sửa ùa vào nước ta.

Đó là những trăn trở lớn mà nhiều đại biểu đề cập tại Hội nghị triển khai công tác Chăn nuôi – Thú y toàn quốc diễn ra hôm qua (26/8).

Thách thức hàng nhập khẩu

Theo Cục Chăn nuôi, nhờ tình hình dịch bệnh được kiểm soát tốt, tín hiệu thị trường sôi động trở lại nên nửa đầu năm 2014, ngành chăn nuôi đã khởi sắc trở lại, với tốc độ tăng trưởng ước đạt 3% (so với mức tăng 1,9% năm 2013). Dự báo, nếu duy trì được tốc độ này, chăn nuôi năm 2014 sẽ có mức tăng trưởng khoảng 5%.

Trong khi đó theo Cục Thú y, nhờ kiểm soát tốt dịch bệnh trong một thời gian dài nên đến nay, Cục Thú y phối hợp với các địa phương đang tập trung quyết liệt triển khai thí điểm các vùng an toàn dịch bệnh tại 7 tỉnh trên cả nước.

Đây được xem là hướng kiểm soát dịch bệnh mang tính bền vững, lâu dài của ngành thú y nhằm chuyển từ tình trạng bị động chạy theo dịch bệnh sang chiến lược chủ động kiểm soát dịch bệnh.

Trong khi tình hình dịch bệnh, giá cả sản phẩm chăn nuôi trong nước thời gian qua tương đối khả quan, thì điều đáng lo là lượng sản phẩm chăn nuôi, nguyên liệu TĂCN nhập khẩu tiếp tục tăng vọt.

Cụ thể 7 tháng đầu năm, NK lợn giống tăng gần 2 lần so với cùng kỳ năm 2013; NK sản phẩm thịt lợn gần 2 ngàn tấn, tăng 9,4%; sản phẩm thịt gà NK hơn 51 nghìn tấn, tăng 22%; trâu bò sống NK hơn 150 nghìn con, tăng 11%… Đặc biệt, NK nguyên liệu TĂCN 7 tháng đầu năm lên tới 5,9 triệu tấn, tăng 55% so với cùng kỳ.

Đánh giá về những thách thức cho ngành chăn nuôi hiện nay, Bộ trưởng Cao Đức Phát lo lắng cho rằng, mặc dù là ngành chiếm tỉ trọng khá lớn trong cơ cấu giá trị ngành nông nghiệp của nước ta và nhận được nhiều chính sách bảo trợ, tuy nhiên trong khi ngành trồng trọt, thủy sản, lâm nghiệp đã có nhiều mặt hàng có vị thế quốc tế, thì ngành chăn nuôi đóng góp cho XK hết sức khiêm tốn.

Không những thế, lượng sản phẩm chăn nuôi, đặc biệt là thịt gia súc và nguyên liệu TĂCN NK vào nước ta đang rất lớn. Hiện nay, mặc dù thịt gia súc và sữa có dư địa phát triển lớn ở nước ta, nhưng thịt bò NK đã chiếm 30% thị phần, sữa chiếm 70%. Vì vậy, việc giữ vững thị phần cho các sản phẩm này là bài toán sống còn.

Nóng bỏng chuyện con giống

Nửa đầu năm 2014, bò sữa tiếp tục khẳng định sự phát triển vượt bậc với tốc độ tăng đàn ước trên 14%, vượt mốc 200 nghìn con bò sữa. Tại hội nghị hôm qua, hàng loạt địa phương như Vĩnh Phúc, Tây Ninh, Vĩnh Long, Sóc Trăng… cho biết tốc độ phát triển đàn bò sữa rất khả quan. Tuy nhiên, vấn đề giống bò sữa đang là mối quan tâm lớn của các địa phương.

Ông Bùi Như Ý, PGĐ Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc băn khoăn: Vĩnh Phúc có trên 6.000 con bò sữa, đứng thứ 8 cả nước, nhưng việc kiểm soát thụ tinh, nhân giống bò sữa không thể kiểm soát.

“Năng suất sữa bình quân của bò sữa trên địa bàn ước chỉ đạt 5 nghìn lít/chu kỳ, trong khi thế giới hiện lên tới 10 nghìn lít/chu kỳ. Với giống bò sữa trong dân hiện nay, cộng với việc thụ tinh không được kiểm soát, dù có cho ăn bao nhiêu, năng suất sữa cũng chỉ có vậy là cùng”, ông Ý cho hay.

Không chỉ có bò sữa, việc quản lí con giống và thụ tinh đối với bò thịt, lợn… cũng đang khiến nhiều địa phương đau đầu. Ông Nguyễn Văn Tịnh, PGĐ Sở NN-PTNT Hải Dương bức xúc: “Có tình trạng một số DN bán TĂCN, còn kèm khuyến mãi thêm tinh lợn cho trang trại. Có trang trại lợn lúc thừa tinh lại lấy ra bán tùm lum trên thị trường, cơ quan quản lí nhà nước không thể biết loại tinh ấy, giống ấy là giống gì”.

Ông Nguyễn Thanh Sơn – Viện trưởng Viện Chăn nuôi cũng phản ánh, nhiều DN hiện nay NK tinh bò về nước, họ bán ra sao cơ quan nhà nước không biết được, tinh “cận date” vẫn bán rất rẻ. “Đề nghị Cục Chăn nuôi phải có một chương trình hậu kiểm nghiêm ngặt đối với các đơn vị NK tinh hiện nay”, ông Sơn kiến nghị.

Một số định hướng chính

Trong bối cảnh Việt Nam đang đàm phán các hiệp định tự do thương mại, các sản phẩm chăn nuôi nước ngoài sẽ ập vào trong thời gian tới, và ngành chăn nuôi nước ta chắc chắn sẽ còn đối mặt với khó khăn muôn vàn. Trong bối cảnh đó, muốn phát triển được, chúng ta chỉ còn cách tạo nên sự đột biến về thị trường, không chỉ thị trường trong nước mà còn ở thị trường quốc tế.

Nhiều mặt hàng như trứng, thịt gia cầm, thịt lợn… hiện chúng ta đã cơ bản bão hòa nội địa, khi kinh tế trong nước khó khăn, chăn nuôi cũng bị cuốn theo khó khăn. Vì vậy, chỉ có cách mở thị trường XK. Mà muốn XK được thì phải hạ giá thành, tăng chất lượng.

Đối với TĂCN, người đứng đầu Bộ NN-PTNT khẳng định, sẽ có các giải pháp từng bước chủ động nguồn nguyên liệu trong nước. Hiện tại, Bộ cũng đã trình Chính phủ đề nghị Quốc hội bỏ thuế VAT đối với nguyên liệu TĂCN NK nhằm hạ giá thành cho chăn nuôi trong nước.

Đối với ngành thú y, chúng ta muốn XK được sản phẩm chăn nuôi, chỉ còn cách phải đảm bảo không để dịch bệnh xảy ra. Tới đây, chúng ta muốn XK, sẽ phải có sự chứng nhận đạt tiêu chuẩn đạt an toàn dịch bệnh từ Tổ chức Thú y thế giới (OIE). Nếu không đảm bảo được điều này, trong khi chúng ta cứ khuyến khích SX thì tình hình sẽ còn tai hại hơn.

“Vì vậy, đề nghị các tỉnh phải có một đề án chủ động phòng chống dịch bệnh, chuyển từ bị động chạy theo dịch trước đây sang chủ động phòng ngừa, tiến tới xây dựng các vùng an toàn dịch bệnh tại các tỉnh. Bộ NN-PTNT đặt hàng cho Cục Thú y làm sao không để xảy ra dịch bệnh”, Bộ trưởng gợi ý.

Bộ trưởng cũng khuyến khích DN làm giống, làm TĂCN, thức ăn bổ sung, chế biến… để có thể giúp người chăn nuôi tiếp cận dần với KH-KT chăn nuôi trình độ cao, giúp họ chuyển dần từ chăn nuôi nông hộ lên gia trại, trang trại..

Theo Lê Bền

Nông nghiệp Việt Nam

Để giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu sữa ngoại nhập khẩu, trong đề án tái cơ cấu ngành chăn nuôi Việt Nam, Bộ NN-PTNT đặt ra chỉ tiêu tăng số lượng đàn bò sữa đạt 500.000 con vào năm 2020 để có sản lượng sữa khoảng 1 triệu tấn sữa tươi mỗi năm.

Mới chỉ đảm bảo 28% sữa nội

Thật nghịch lý khi Việt Nam là quốc gia có ngành chăn nuôi bò sữa thâm niên hơn 60 năm nhưng sau hơn nửa thế kỷ đến nay, sản lượng sữa tươi của cả nước mới chỉ đáp ứng được 28% nhu cầu tiêu thụ.

Ông Nguyễn Đăng Vang, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam cho biết, chăn nuôi bò sữa ở Việt Nam chỉ thực sự tăng mạnh khoảng 10 năm gần đây. Lượng sữa còn lại đang phải phụ thuộc rất nhiều vào nguồn sữa nhập khẩu. Mà như chúng ta đã biết, chính sách của nhà nước là khuyến khích phát triển công nghiệp chế biến sữa tươi, chương trình “sữa học đường” cũng được đẩy mạnh những năm gần đây không chỉ để tăng chỉ số thông minh và chiều cao cho trẻ mà còn để đảm bảo sức khỏe cho người dân.

Còn sữa hoàn nguyên có chất lượng kém hơn, chưa kể việc có thể khó kiểm soát và theo dõi chất lượng cũng như các thành phần dinh dưỡng. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ sữa của người dân Việt Nam đang tăng rất mạnh và đột biến trong khoảng 10 năm gần đây.

Ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT cũng cho biết, Việt Nam hiện là một trong 20 quốc gia nhập khẩu các sản phẩm từ sữa lớn nhất thế giới. Trung bình một năm, Việt Nam nhập khẩu khoảng 1,2 triệu tấn sữa, chủ yếu là sữa, kem cô đặc, trong đó 70% là sữa hoàn nguyên. Điều này lý giải nguyên nhân vì sao sữa hoàn nguyên tại Việt Nam đắt hơn cả sữa tươi sạch.

Còn theo ông Lã Văn Thảo, Trưởng phòng Chăn nuôi gia súc lớn – Cục Chăn nuôi, hiện tại cả nước đang có khoảng 200.000 con bò sữa, cho sản lượng khoảng 550.000 tấn/năm.

Có phải ảo vọng?

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tỏ ra hoài nghi với các con số chỉ tiêu mà Bộ NN-PTNT đưa ra. Bởi từ nay đến năm 2020, bằng cách nào để tăng thêm 300.000 con bò sữa khi mà nhiều nơi, nông dân đang khốn khổ vì nuôi bò sữa, giá thu mua rẻ, kỹ thuật chăn nuôi và vắt sữa, bảo quản vẫn thủ công lạc hậu, quy mô chủ yếu vẫn là nông hộ, đồng cỏ thiếu, nguồn thức ăn không có sẵn, dịch bệnh liên tục hoành hành…

Tại Tuyên Quang và Vĩnh Phúc, nhiều năm trước số hộ gia đình tham gia chăn nuôi bò sữa tăng mạnh nhưng nay, dự án gần như sập. Nhiều nông dân đành phải từ giã đàn bò sữa. Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La là nơi có truyền thống chăn nuôi bò sữa từ những năm 1980 đến nay, nhưng theo ông Trần Công Chiến, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần giống bò sữa Mộc Châu, tiềm năng có nhiều nhưng việc mở rộng tổng đàn không dễ. Trong một số hội nghị gần đây bàn về vấn đề chăn nuôi phát triển đàn bò sữa, nhiều địa phương cũng lo ngại giữa tiềm năng và khả năng thực tế.

Ông Nguyễn Văn Khởi, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Sóc Trăng bày tỏ rằng tỉnh này rất có điều kiện để phát triển chăn nuôi bò sữa nhưng tốc độ phát triển hàng năm rất chậm, thậm chí thụt lùi vì hết dự án tài trợ. Năm 2011, đàn bò sữa của tỉnh Sóc Trăng bắt đầu giảm do dự án của Canada và dự án cải tiến nâng cao chất lượng bò sữa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2007 – 2010 đã kết thúc.

Nguyên nhân chính là giá sữa tươi thấp đã tạo tâm lý hoang mang, người chăn nuôi giảm, không muốn giữ nhiều bò sữa vì sợ lỗ. Sóc Trăng hiện chỉ có 4.700 con bò sữa nhưng được nuôi rải rác ở 1.530 hộ. Điều khó hiểu là trong bối cảnh khó khăn như thế nhưng khi thực hiện đề án tái cơ cấu ngành chăn nuôi, ngành nông nghiệp tỉnh này cũng đang đặt mục tiêu tăng đàn bò lên 17.800 con vào năm 2020.

Tại Hà Nội, nhiều vùng bò sữa như Phù Đổng (Gia Lâm), Ba Vì… nông dân đang gánh chịu mức giá sữa làm ra quá thấp nhưng ông Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển chăn nuôi – Sở NN-PTNT Hà Nội cho biết, định hướng phát triển đến năm 2020 là sẽ tăng lên 20.000 con. Hiện tại, ở Hà Nội vẫn đang có tới 95% được nuôi theo kiểu nông hộ nhỏ lẻ.

Tại TPHCM, đàn bò sữa của TPHCM năm 2013 đạt xấp xỉ 100.000 con nhưng kế hoạch đến năm 2020 chỉ duy trì 75.000 – 80.000 con, mà trọng tâm vào việc tăng quy mô chăn nuôi và giảm tỷ lệ nuôi nhỏ lẻ, nông hộ.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Vũ Văn Tám thừa nhận trong giai đoạn phát triển chăn nuôi bò sữa 2001-2011 đã gặp phải những khó khăn do chăn nuôi bò sữa theo phong trào, thiếu tính toán về thị trường và hoạt động chế biến, dẫn tới giá thu mua thấp nên hiệu quả không cao.

Hiện nay người chăn nuôi đang gặp khó khăn do giá bò sữa giống đã tăng vọt từ 11 – 14 triệu đồng/con vào năm 2000 lên 60 – 70 triệu đồng/con vào năm 2014.

Hiện lượng thức ăn chăn nuôi vẫn chỉ đáp ứng được 6%. Các chuyên gia bày tỏ, việc hoạch định mục tiêu cho ngành bò sữa cần căn cứ trên cơ sở thực tế, chứ không nên để làm đẹp con số hoặc để báo cáo.

Để đẩy mạnh được ngành chăn nuôi bò sữa, cần phải triển khai giải pháp tổng thể, từ quy hoạch đồng cỏ, nguồn thức ăn chăn nuôi tới các nhà máy chế biến, đảm bảo nâng giá thu mua cho người nông dân. Các nhà máy nên tính toán tỷ lệ lợi nhuận giữa nhà máy và nông dân một cách hài hòa phù hợp. Nếu không, nông dân sẽ lại ồ ạt bán bò, giết mổ như đã từng xảy ra trong giai đoạn vừa qua.

Hiện nay lượng sữa được tiêu thụ bình quân đầu người ở Việt Nam mới chỉ đạt 14,8 kg/người/năm và còn tụt quá xa so với các nước trong khu vực châu Á (mức chung là 35 kg/người/năm). Nguyên nhân một phần do giá sữa quá cao, phần khác là lượng sữa tươi sản xuất tại chỗ không đủ cung ứng cho thị trường trong nước.

Theo Văn Phúc

Sài Gòn giải phóng

Nghề nuôi vịt đẻ “lúc thăng lúc trầm” nhưng nhờ quyết tâm, chịu khó học hỏi mà ông Nguyễn Văn Đồng ở thôn Can Bi,xã Phú Xuân (Bình Xuyên – Vĩnh Phúc) vẫn đạt thu nhập khá.

Khu sân chơi cho vịt tại nhà ông Đồng.

Tìm đến nhà ông Đồng, đứng trước khu chuồng trại được xây dựng khá khoa học, với quy mô khoảng 2.600m2, có nơi để vịt ngủ và khoảng sân chơi rộng rãi, tôi vô cùng ấn tượng. Ở khu sân chơi ngoài trời, ông còn bố trí  những mảnh ao cá để vịt tắm, có hệ thống ống dẫn nước vào – đưa nước ra thường xuyên.

Ông Đồng  cho biết, gia đình ông có truyền thống nuôi vịt. Cụ thân sinh ra  ông đã nuôi vịt từ thời hợp tác xã mới thành lập cho đến nay. Kế nghiệp cha, hiện, 5 anh em ông đều chăn nuôi vịt. Riêng số lượng vịt nuôi tại trại của ông lên đến 3.500 con. Nhờ sự giúp đỡ của trạm thú y về kỹ thuật chăn nuôi, phương pháp vệ sinh phòng dịch cộng với kinh nghiệm vốn có mà nhiều năm liền, trang trại của gia đình ông không xảy ra dịch bệnh.

Theo kinh nghiệm của ông Đồng: “Nuôi vịt đẻ trứng rất khó, đòi hỏi người chăn nuôi phải nắm vững kỹ thuật, chú ý từ khâu chọn giống đến chăm sóc cũng như phòng trừ dịch bệnh, nhất là khâu chọn giống. Nếu chọn được con giống tốt sẽ cho sản lượng trứng cao. Từ lúc bắt giống về nuôi đến khi được 4-4,5 tháng, vịt bắt đầu cho trứng và đẻ liên tục trong vòng 2 năm. Cứ 10 con mái thì nuôi kèm 1 trống để phối giống. Đặc biệt lưu ý, trong quá trình vịt đẻ, phải cung cấp đủ dinh dưỡng; ngoài việc tiêm phòng vắc-xin định kỳ thì không được tiêm bất cứ một loại kháng sinh nào vì làm như vậy vịt sẽ ngừng đẻ. Cần phải vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, tiêu độc khử trùng thường xuyên và chú ý đến khẩu phần ăn của vịt (3.500 con vịt mỗi ngày tiêu tốn hết 6 tấn cám tổng hợp). Để vịt đẻ đều, trứng to, vịt đẻ cần được cung cấp thêm ánh sáng, ngoài chiếu sáng tự nhiên khoảng 12 -14 giờ, phải chiếu sáng nhân tạo bổ sung vào ban đêm 3 -5 giờ/đêm; công suất chiếu sáng là 3 -5 W/m2 nền chuồng. Chiếu sáng hợp lý sẽ kích thích đẻ trứng và đảm bảo chất lượng trứng giống cao”.

Nhờ được chăm sóc đúng kỹ thuật mà đàn vịt nhà ông Đồng đẻ nhiều, đẻ đều và cho năng suất cao. Trung bình mỗi ngày 3.500 con đẻ được 3.400 quả trứng, mỗi tháng gia đình ông thu lãi  khoảng 30 triệu đồng.

Khi được hỏi về bí quyết chăn nuôi vịt, ông Đồng cho biết: “Nghề nuôi vịt đòi hỏi người nuôi phải có sự tỷ mỷ, quan sát từng con để biết con nào đẻ đều, con nào đã ngưng đẻ phải tách đàn thay thế. Vịt đẻ trứng bình thường 2 năm thay một lần nhưng cũng có thể sớm hơn để năng suất và chất lượng trứng tốt hơn. Ngoài ra, cần để ý tính để phát hiện sự linh hoạt của vịt, màu sắc phân để nhận biết tình trạng sức khỏe của từng con. Thức ăn cho vịt phải đảm bảo đủ chất và không bị nấm mốc, nước uống cũng phải sạch, hàng ngày trước khi thả vịt ra tắm cần cho vịt uống đủ nước sạch. Khu nuôi nhốt sạch sẽ, thoáng mát và có đủ ánh sáng cần thiết”.

“Chăn nuôi phải biết thời cơ, nhận biết đàn vịt nào kém cần  loại ngay bổ sung đàn mới, thời điểm nào nuôi nhiều, phải theo từng tháng thì mới đảm bảo thắng lợi, không xảy ra thua lỗ”, ông Đồng khẳng định.

Lê Sơn

Trước đó, ngày 10/12/2014, ổ dịch đầu tiên được phát hiện, tính đến ngày 23/12/2014, số gia súc (trâu, bò, dê, lợn) mắc bệnh là 168 con tại 4 xã, thị trấn của huyện gồm Hát Lừu, Pá Lau, Tà Si Láng, thị trấn Trạm Tấu, đã có 37 con gia súc bị tiêu hủy.

Ngay khi dịch bệnh xảy ra, lãnh đạo UBND tỉnh Yên Bái, lãnh đạo ngành nông nghiệp và PTNT, các cơ quan chuyên môn cùng với huyện Trạm Tấu đã triển khai các biện pháp cấp bách để phòng chống dịch. Ngày 22/12/2014, Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái trực tiếp kiểm tra công tác phòng chống dịch tại huyện Trạm Tấu và chỉ đạo ngành chuyên môn, các cơ quan của huyện tiếp tục triển khai các biện pháp để khống chế dịch bệnh.

Nhằm ngăn chặn dịch bệnh không để phát sinh, lây lan ra diện rộng, Sở Nông nghiệp và PTNT Yên Bái đã thành lập đoàn công tác lên địa bàn 4 xã của huyện Trạm Tấu để triển khai các biện pháp cấp bách phòng chống dịch LMLM trên đàn gia súc.

Nguyễn Thị Minh Phượng

Nguyên nhân gây bệnh đốm trắng và bệnh hoại tử gan tụy cấp trên tôm đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT chỉ đạo các cơ quan chức năng tìm ra căn nguyên từ cách đây hơn một năm, hàng loạt giải pháp phòng chống đã được thực thi. Thế nhưng, dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp, năm 2014 cả nước có khoảng 28.000ha nuôi tôm bị 2 loại bệnh này.

Dịch bệnh tăng theo kinh phí chống dịch!

Theo báo cáo của Cục Thú y, từ tháng 1/2014 đến hết tháng 11/2014, dịch bệnh đốm trắng xảy ra tại 250 xã thuộc 22 tỉnh, thành phố với tổng diện tích nuôi tôm bị bệnh này lên đến 22.624ha. Trong đó, tôm sú là đối tượng nuôi bị thiệt hại lớn nhất với diện tích 13.529ha, chiếm 59,8%. So với cùng kỳ năm 2013, trong 11 tháng năm 2014, dịch bệnh đốm trắng xảy ra với diện tích cao gấp 1,85 lần và cao gấp  2,6 lần so với năm 2012. Về bệnh hoại tử gan tụy cấp (EMS), trong 11 tháng, xảy ra tại 233 xã thuộc 22 tỉnh, thành phố với tổng diện tích tôm bị bệnh khoảng 5.591ha.

Trong 2 năm qua, Ban chỉ đạo phòng chống dịch bệnh tôm đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu phân tích, hội thảo khoa học, tập trung tìm hiểu nguyên nhân, tác nhân và các giải pháp phòng trị bệnh. Các nghiên cứu tập trung vào: xây dựng bản đồ dịch tễ, ảnh hưởng của các yếu tố vô sinh (nhiệt độ, độ mặn, độ Amonia, H2S, NH3, NO2, thuốc bảo vệ thực vật); các yếu tố hữu sinh (tảo độc, vi khuẩn, vi-rút, ký sinh trùng); tác động của thức ăn và các chế phẩm sinh học dùng cho tôm. Bộ Nông nghiệp và PTNT cũng đã huy động các nguồn lực từ Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Nông – Lương Liên Hợp quốc, mời các chuyên gia đầu ngành trên thế giới về bệnh và môi trường nuôi trồng thủy sản tập trung nghiên cứu. Kết quả xác định nguyên nhân EMS là vi khuẩn Vibrio. Giải pháp phòng chống được đưa ra từ nửa cuối năm 2013 đến nay là, chỉ đạo sản xuất như điều chỉnh lịch mùa vụ nuôi tôm, kiểm soát các yếu tố môi trường ao nuôi, kiểm soát vi khuẩn Vibrio trong trại giống và trong quá trình nuôi, đưa chỉ tiêu Vibrio và V.parahaemolyticus vào kiểm dịch con giống.

Năm 2014, đã có 35 tỉnh, thành phố xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch phòng, chống dịch bệnh trên tôm. Trong đó, có 26/35 tỉnh, thành được bố trí kinh phí, với tổng số tiền 25,2 tỷ đồng, cao gấp 2,5 lần so với năm 2013. Thế nhưng, dịch bệnh không những không giảm mà lại có xu hướng tăng.

TS.Đặng Thị Lụa, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I, cho biết, để phòng chống dịch  bệnh, các trang trại sản xuất giống và người nuôi tôm đang sử dụng nhiều loại thuốc, hóa chất và chế phẩm sinh học khác nhau. Trong đó, có gần chục loại kháng sinh như: Tetracyline, Oxytetraxyline, Rifamycin, Chloramphenicol, Ciprofloxacine. Các hóa chất Iodin và KMNO4 dùng để sát khuẩn tôm bị bệnh, Formol và Chlorine dùng để xử lý nước ban đầu và Vikon A dùng để phòng bệnh cho tôm bột lúc mới nở. Tỷ lệ thuốc kháng sinh, hóa chất được sử dụng ở các trại sản xuất tôm giống và các đầm nuôi tôm tới 90,7 – 96,6%, trong khi chỉ có 4,5-33,1% trại giống sử dụng chế phẩm sinh học. Bình quân 1ha nuôi tôm thương phẩm trong một lứa phải chi từ 60-150 triệu đồng cho kháng sinh và hóa chất để phòng chống bệnh. Việc sử dụng kháng sinh thường xuyên và vô tội vạ đã tạo ra những dòng vi khuẩn kháng kháng sinh, khi tôm bị bệnh sẽ khó chữa trị.

Hậu quả do sử dụng thuốc vô tội vạ

Trong năm 2014, do lo sợ bệnh EMS, người dân đã sử dụng nhiều chất diệt khuẩn để xử lý định kỳ nước nuôi. Việc này đã làm cho tôm sốc và bùng phát bệnh đốm trắng. Dùng nhiều kháng sinh phòng bệnh EMS cũng làm giảm sức đề kháng của tôm với bệnh. Mặt khác, do ý thức người nuôi về xử lý bệnh chưa tốt, nước từ ao nuôi bị bệnh đốm trắng được thải ra ngoài môi trường mà không được xử lý triệt để đã khiến mầm bệnh quay trở lại, gây hại với mức độ nguy hiểm hơn.

Ông Phạm Anh Tuấn, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản, phàn nàn, nhiều phác đồ, quy trình nuôi được các viện nghiên cứu đưa ra, nhưng khi triển khai chưa thấy có tính lặp lại ở mức độ thành công. Nghĩa là cùng một quy trình nuôi được áp dụng, nhưng vụ trước thành công, còn vụ nuôi sau thì thất bại. Theo ông Tuấn, bệnh đốm trắng do vi-rút WSSV gây ra nên kháng sinh không có tác dụng điều trị. Hiện nay, người nuôi tôm thường được khuyến cáo sử dụng Chlorine để xử lý nước. Thế nhưng, thực tế việc sử dụng hóa chất này hiệu quả chưa cao, cần xem xét lại. Trên thị trường hiện có nhiều chất cải tạo môi trường không đạt chất lượng. Rõ ràng giải pháp sử dụng kháng sinh và hóa chất để phòng chống dịch hiện nay không khả thi, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn cho ngành nuôi tôm. Bởi vậy, cần phải thay thế kháng sinh bằng các chế phẩm sinh học.

Mặc dù vậy, ông Tuấn cũng băn khoăn: “Một số chế phẩm sinh học, thảo dược đã được nghiên cứu, nhưng khả năng ứng dụng còn xa vời. Đến thời điểm này, vẫn chưa xây dựng được giải pháp nào tối ưu cho phòng chống dịch bệnh trên tôm. Bởi vậy, phải nuôi trồng sạch bệnh từ con giống đến môi trường. Phải thay đổi cách thức kiểm dịch hiện tại, trại sản xuất tôm giống cần có điều kiện, đáp ứng an toàn sinh học. Môi trường ao nuôi cần được xử lý nghiêm ngặt”.

Để khắc phục dịch bệnh trên tôm nuôi, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Vũ Văn Tám, cần nâng cao ý thức của người nuôi bằng cách tập huấn, truyền thông các mô hình nuôi tôm hiệu quả, những quy định về an toàn sinh học và cách thiết kế ao đầm khoa học. Nên xây dựng và áp dụng kết hợp cả 2 mô hình giám sát bệnh thụ động và chủ động nhằm đưa ra được bản đồ dịch tễ về bệnh và những cảnh báo sớm về tình hình dịch. Các viện cần nghiên cứu mô hình nuôi bền vững, có thể theo hướng nuôi kết hợp tôm với các loại cá, nghiên cứu các dòng vi khuẩn có tính kháng khuẩn đối với vi khuẩn gây bệnh EMS, nghiên cứu các chất hỗ trợ nâng cao sức đề kháng của tôm. Ngành thú y phải quản lý tốt các loại thuốc dùng trong nuôi trồng thủy sản.

Chu Khôi

Ông Nguyễn Văn Mười, ở xã Long Hưng (Châu Thành – Tiền Giang), được nhiều người biết đến bởi sự cần cù, ham học hỏi, nhanh nhạy trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng – vật nuôi phù hợp, giúp gia đình có nguồn thu hàng trăm triệu đồng/năm.

Tiếp chúng tôi trong ngôi nhà khang trang, lão nông hơn 60 tuổi Nguyễn Văn Mười kể về quá trình đưa ông đến với cây vú sữa nâu.

Trước đây, gia đình ông chủ yếu trồng một số loại cây có múi như cam, bưởi, quýt. Tuy nhiên, sau một thời gian canh tác, thành quả mà gia đình ông gặt hái được không nhiều, nếu được mùa thì rớt giá, kinh tế rơi vào khó khăn. Khi đó, phong trào trồng vú sữa nâu bắt đầu xuất hiện tại địa phương, ông bắt tay vào làm, tìm hiểu kỹ thuật canh tác, thị trường tiêu thụ và chuyên tâm đầu tư vào loại cây ăn trái mới này.

Chỉ tay sang vườn vú sữa nâu gần 2ha đang cho trái trĩu cành, ông Mười phấn khởi nói: “Nhờ nó mà tôi mới cất được căn nhà này, sắm được xe máy, ti vi”.

Ông Mười chia sẻ: “Vú sữa là loại cây dễ trồng, thích nghi với vùng đất cao, nơi có mực nước phù sa lên xuống, nhưng người trồng cũng phải nắm vững kỹ thuật từ khi chọn giống, lên liếp cho tới lúc bón phân, bẻ trái. Vú sữa sau khi trồng khoảng 3 năm sẽ cho trái và từ ngày vú sữa ra hoa cho đến khi chín mất khoảng 8-9 tháng. Nếu chăm sóc tốt, đúng kỹ thuật, năng suất năm sau sẽ cao gấp đôi năm trước”.

Hiện tại, vú sữa bắt đầu vào mùa thu hoạch, do đầu mùa nên giá bán khá cao 15.000 đồng/trái, trừ chi phí, mỗi trái vú sữa lời khoảng 10.000 đồng.

Ông Mười cho biết, vú sữa nâu  năng suất không cao bằng vú sữa Lò Rèn nhưng do chín sớm hơn  gần 1 tháng nên thường bán được giá cao vào lúc đầu vụ. Khoảng cuối vụ, giá có giảm đôi chút nhưng không đáng kể, khi giá thấp nhất nhà vườn vẫn bán được từ 7.000 – 10.000 đồng/trái. Với mức giá như vậy, bà con trồng vú sữa có thể an tâm canh tác.

Bén duyên với cây vú sữa nâu đã lâu, ông Mười tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm. Ông nói: “Trước khi trồng, cần xử lý đất bằng vôi bột trong khoảng nửa tháng, sau đó bón lót phân hữu cơ để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây phát triển. Khi bón phân đạm, lân, kali nên tưới liên tục trong 3 ngày để phân thấm đều vào gốc cây, hạn chế thất thoát. Sau mỗi vụ thu hoạch cần cắt tỉa bớt nhánh, xử lý đúng kỹ thuật để giúp cây phát tán đều, nhận đủ ánh sáng để mùa sau trái sai, to và có chất lượng hơn”.

Để vú sữa bán được giá cao, hạn chế được mùa mất giá, ông có cách xử lý để cây cho trái nghịch vụ. Ông tâm sự: “Vú sữa nâu nghịch vụ bán giá cao ngất ngưởng, có khi lên đến 70.000 đồng/trái. Năm nào tôi cũng tranh thủ xử lý khoảng 1/2 diện tích để cho trái nghịch vụ. Vú sữa nâu khi chín giòn, dai, độ ngọt vừa phải nên thích hợp với người kiêng ngọt. Chính vì ưu điểm đó nên vú sữa nâu luôn được thị trường và người tiêu dùng ưa chuộng”.

Ngoài ra, ông Mười còn tận dụng đất trống trồng thêm bưởi da xanh, chuối cau…, vừa tiết kiệm được phân bón, vừa giữ ẩm cho đất. Theo ông Mười, đây cũng là những loại cây trồng cho thu hoạch sớm, lấy ngắn nuôi dài, tập trung đầu tư vào cây trồng chủ lực của gia đình. Hằng năm, trừ chi phí, ông thu về hơn 400 triệu đồng từ vườn vú sữa và các loại cây trồng xen canh khác.

Không chỉ làm kinh tế giỏi, trong các phong trào tại địa phương, ông Mười luôn tích cực tham gia. Ông chia sẻ kinh nghiệm trồng vú sữa nâu, giúp đỡ bà con còn khó khăn vươn lên trong cuộc sống, khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng – vật nuôi phù hợp với thị trường. Đặc biệt, ông còn là người xung phong trong phong trào xây dựng nông thôn mới tại địa phương, vận động bà con hiến đất làm đường, tạo sự khang trang, đổi mới trong xóm làng.

Ông Lê Văn Minh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Long Hưng, nhận xét: “Ông Mười là một trong những nông dân của xã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả và có hướng phát triển kinh tế đúng đắn. Từ đó, có những kinh nghiệm thiết thực giúp nhiều ­nông dân khác chuyển đổi, đầu tư vào những cây trồng có hiệu quả kinh tế cao. Mô hình trồng vú sữa nâu của ông được Hội Nông dân xã chọn làm mô hình điểm để nông dân các xã bạn đến tham quan, học tập kinh nghiệm”.

Ngôi nhà tường kiên cố, đầy đủ tiện nghi là thành quả của bao năm miệt mài lao động sáng tạo của ông Mười. Ba người con lớn của ông Mười đều đã tốt nghiệp đại học và có việc làm ổn định; người con út đang theo học hệ cao đẳng tại TP. Hồ Chí Minh. Chính vườn vú sữa nâu, sự cần cù, chịu khó của ông đã chiến thắng được đói nghèo. Nhiều năm liền, gia đình ông được công nhận là gia đình văn hóa tiêu biểu, gia đình hiếu học, nông dân sản xuất – kinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.

Minh Toàn

Trước năm 2004, như bao hộ dân ở địa phương, gia đình ông Nguyễn Tiến Định ở thôn Khánh Vân, xã Đoan Bái (Hiệp Hòa – Bắc Giang) sống nhờ vào mấy sào ruộng khoán. Để có tiền nuôi con ăn học, ông đã phải làm nhiều nghề nhưng cái nghèo vẫn đeo đẳng.

Bà Dương Thị Liên (vợ ông Định) thường xuyên kiểm tra đàn lợn.

Với suy nghĩ phải thay đổi cách làm để cải thiện cuộc sống, năm 2004, ông mạnh dạn đầu tư thực hiện mô hình nuôi lợn siêu nạc. Ban đầu, gia đình chỉ tập trung  chăn nuôi lợn thịt, nhưng sau mỗi lứa xuất bán lại khó khăn trong việc mua con giống. Hơn nữa, mua giống lợn từ nơi khác về không rõ nguồn gốc xuất xứ, khó kiểm soát dịch bệnh, trong khi đó nhu cầu mua lợn giống của nông dân trong và ngoài xã rất lớn. Cuối năm 2005, gia đình ông nuôi thêm cả lợn nái để cung cấp giống cho gia đình và bà con trong vùng.

Khi quyết định làm giàu từ chăn nuôi lợn, gia đình ông xác định phải áp dụng mô hình khép kín trong chăn thả, chủ động cả con nái, đực nhảy và con giống. Theo đó, ông  thầu ruộng của thôn với diện tích 7.000m2, đầu tư xây dựng trang trại khép kín. Khu chuồng trại được ông chia làm 3 khu, khu nuôi lợn nái sinh sản, khu nuôi lợn con sau khi tách mẹ và khu nuôi lợn thịt siêu nạc. Với diện tích 500m2/chuồng, ông nuôi 250 con lợn thịt hoặc 100 lợn nái. Hiện, gia đình ông Định có 200 lợn nái đẻ, trên 1.000 lợn thịt, trung bình mỗi tháng xuất bán 15 tấn lợn thịt đi các tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên… doanh thu đạt 700 triệu đồng/tháng, trừ chi phí, lãi trên 50 triệu đồng; giải quyết việc làm ổn định cho 6 lao động.

Nói về kinh nghiệm nuôi lợn siêu nạc, ông Định thổ lộ: “Muốn chăn nuôi thành công, điều quan trọng nhất là phải tiêm phòng đầy đủ cho đàn lợn, thường xuyên làm tốt công tác kiểm tra thú y, giữ cho nhiệt độ của chuồng hợp lý, chẳng hạn trời nóng phải có giàn phun nước làm mát, mùa đông che chắn kín gió, đặc biệt phải chú ý đến việc bổ sung thực phẩm chức năng cho đàn lợn theo từng lứa tuổi”.

Là chủ trang trại lớn, ông Định không ngần ngại trao đổi kinh nghiệm cho các hộ dân trong và ngoài huyện đến tham quan học tập. Nhiều hộ trong xã thiếu vốn, ông cấp lợn con không tính lãi.

Mai Anh

Ông Ong sinh năm 1933, từng tham gia dân quân hoả tuyến ở chiến trường Lào. Sau khi xuất ngũ trở về địa phương, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, ngoài làm nương và chăn nuôi lợn, gà, ông cùng vợ con xoay xở đủ nghề nhưng cuộc sống vẫn không thoát khỏi cảnh thiếu ăn. Không nản lòng trước đói nghèo, với nghị lực của người lính bộ đội Cụ Hồ, cộng với bản chất cần cù, siêng năng, ông đã động viên gia đình cố gắng vượt qua khó khăn ban đầu, quyết tâm lao động sản xuất để vươn lên làm giàu chính đáng. Mặc dù tuổi đã cao nhưng ông vẫn cùng con trai là Lò Văn Phăng và các cháu trong gia đình đầu tư xây dựng mô hình ương cá hương giống trên diện tích 800m2, sản lượng đạt trên 8 tạ/năm.

Đến nay, gia đình ông đã xây dựng được mô hình kinh tế VAC với quy mô hợp lý. Bình quân mỗi năm ông xuất bán trên 10 vạn con cá giống, trừ chi phí, lãi khoảng 200 triệu đồng và hướng dẫn kỹ thuật nuôi cá cho nhiều hộ dân trong bản. Đến nay, ở bản Phướng đã có 160 hộ nuôi cá giống, cá thương phẩm.

Gia đình ông hiện nuôi 10 con trâu, 6 con bò, đàn lợn trên 2 tháng tuổi hơn 20 con và trên 100 con gia cầm các loại…

Chia sẻ về kinh nghiệm trong sản xuất, ông Ong cho biết: “Để phát triển nghề nuôi cá giống phải chuẩn bị ao ương cẩn thận, ao phải được dọn sạch sẽ, gây màu bằng phân chuồng. Cho cá ăn thức ăn ban đầu bằng trứng, sau 3 ngày cho ăn sữa đậu nành trong vòng một tuần, rồi tiếp tục nghiền bột ngô, khoai, sắn rắc đều khắp ao cho cá ăn”.

Ngoài ra, gia đình ông còn nhận chăm sóc, quản lý 8ha rừng. Năm 2011, gia đình ông đầu tư hơn 50 triệu đồng xây dựng công trình dẫn nước sinh hoạt phục vụ 12 hộ (60 nhân khẩu) của bản.

Không chỉ chú tâm phát triển kinh tế gia đình, ông còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội do địa phương phát động; sẵn sàng giúp đỡ, chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn, trao đổi kinh nghiệm làm ăn với bà con trong bản. Từ năm 2008 đến năm 2012, ông Ong được UBND tỉnh Sơn La tặng Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn; năm 2013, ông được Hội Ngành nghề nông nghiệp nông thôn tỉnh Sơn La chọn là điển hình để Trung ương Hội Làm vườn Việt Nam tặng Bằng khen.